Verbruik warmtepomp: hoeveel stroom gebruik je écht?

Een warmtepomp verbruikt gemiddeld tussen de 3.000 en 5.000 kWh stroom per jaar voor een gemiddelde Nederlandse woning. Dat klinkt als veel, maar een warmtepomp wekt tegelijk meer warmte op dan hij aan stroom verbruikt. Precies hoe hoog jouw verbruik uitvalt, hangt af van het type warmtepomp, hoe goed je huis is geïsoleerd en hoe warm je het binnenshuis houdt.

Verbruik warmtepomp per type: volledig elektrisch of hybride

Er zijn twee veelgebruikte varianten: de volledig elektrische warmtepomp en de hybride warmtepomp. Die twee hebben een heel verschillend verbruiksprofiel.

Een volledig elektrische warmtepomp verzorgt zowel de verwarming als het warm tapwater. Daarvoor verbruikt hij bij een gemiddelde tussenwoning al snel 3.000 tot 5.000 kWh per jaar. Bij een grote, slecht geïsoleerde vrijstaande woning kan dat oplopen naar 7.000 kWh of meer.

Een hybride warmtepomp werkt samen met een cv-ketel. De warmtepomp pakt het grootste deel van de warmtevraag, de cv-ketel springt bij als het buiten heel koud is. Volgens de ANWB verbruikt een gemiddeld huishouden met een hybride warmtepomp ongeveer 1.900 kWh extra stroom per jaar, terwijl het gasverbruik daalt naar zo’n 700 m³. Ter vergelijking: een huishouden zonder warmtepomp gebruikt gemiddeld rond de 1.500 m³ gas per jaar. De hybride variant bespaart dus flink op gas, maar vraagt wel meer stroom dan zonder warmtepomp.

Wat bepaalt hoeveel stroom een warmtepomp verbruikt?

De grootste factor is de isolatie van je woning. Hoe beter geïsoleerd, hoe minder warmte er verloren gaat en hoe minder de warmtepomp hoeft te draaien. Een goed geïsoleerde tussenwoning heeft een warmtepomp nodig van misschien 3 tot 4 kW, terwijl een slecht geïsoleerde vrijstaande woning een exemplaar van 8 tot 12 kW nodig heeft. Dat verschil zie je direct terug in het stroomverbruik.

Daarna speelt het COP (Coefficient of Performance) een grote rol. Dit getal geeft aan hoeveel warmte de pomp levert per kWh stroom. Een COP van 3 betekent dat je met 1 kWh stroom 3 kWh warmte krijgt. De meeste moderne lucht-water warmtepompen halen in de praktijk een COP van 2,5 tot 4, afhankelijk van de buitentemperatuur. Hoe kouder buiten, hoe lager de COP en dus hoe meer stroom er nodig is voor dezelfde hoeveelheid warmte.

Ook de gewenste binnentemperatuur telt mee. Elke graad hoger die je instelt, verhoogt het verbruik met ruwweg 5 tot 7 procent. En een warmtepomp die warm tapwater levert, verbruikt daarvoor doorgaans 400 tot 700 kWh extra per jaar bovenop de ruimteverwarming.

Rekenvoorbeeld: wat kost dat stroomverbruik?

Stel je hebt een volledig elektrische warmtepomp en verbruikt 4.000 kWh per jaar. Bij een stroomprijs van (naar schatting) rond de 0,30 tot 0,35 euro per kWh in 2025 kom je uit op een jaarlijkse stroomrekening voor de warmtepomp van ruwweg 1.200 tot 1.400 euro. Dat is meer dan je aan gas betaalt voor verwarming, maar je vergelijkt dan appels met peren. Zonder warmtepomp verbruik je bij een gemiddeld huis al snel 1.500 m³ gas alleen al voor verwarming, wat bij huidige gasprijzen al snel op een vergelijkbaar bedrag uitkomt, of zelfs hoger.

Bij een hybride warmtepomp is de stap kleiner. Je betaalt extra stroom (circa 1.900 kWh), maar bespaar je tegelijk op gas. Hoe voordelig dat uitpakt, hangt sterk af van de verhouding tussen de stroom- en gasprijs op dat moment.

Tips om het stroomverbruik te beperken

• Zet de warmtepomp op een lage, constante aanvoertemperatuur (bij voorkeur onder 45°C). Dat houdt de COP hoog.
• Isoleer eerst, dan warmtepomp. Een slecht geïsoleerde woning maakt een warmtepomp duurder in gebruik.
• Gebruik vloerverwarming of lage-temperatuur radiatoren. Die werken efficiënter samen met een warmtepomp dan gewone radiatoren.
• Combineer met zonnepanelen. Als je de warmtepomp overdag laat draaien op eigen zonne-energie, dalen de kosten flink.
• Stel een nachtstand in via de thermostaat, maar laat de temperatuur niet te ver zakken. Een warmtepomp werkt het zuinigst als hij gelijkmatig draait, niet met grote schommelingen.

Wanneer is het verbruik hoger dan verwacht?

Een warmtepomp die te groot of juist te klein is gedimensioneerd, verbruikt meer stroom dan nodig. Een te kleine pomp draait constant op zijn limiet; een te grote pomp schakelt steeds aan en uit (het zogenoemde korte-cyclus-probleem), wat de efficiëntie verlaagt. Laat een installateur daarom altijd een berekening maken van je warmtevraag voordat je kiest voor een bepaald vermogen.

Een ander punt om op te letten: de zogenoemde back-upverwarming. Veel warmtepompen hebben een ingebouwde elektrische weerstandsverwarmer als noodoplossing voor extreem koude dagen. Die verwarmer heeft een COP van 1, wat betekent dat elke kWh stroom maar 1 kWh warmte oplevert. Als die bijstand te vaak of te lang inschakelt, stijgt je stroomverbruik flink zonder dat je er veel voor terugkrijgt. Een hybride oplossing met een cv-ketel als back-up is op dit punt vaak zuiniger.

Het verbruik van een warmtepomp is dus geen vast gegeven, maar het resultaat van keuzes die je maakt rond isolatie, type pomp en instellingen. Met de juiste aanpak hou je het stroomverbruik beheersbaar en haal je het meeste rendement uit je investering.