Zonnepanelen uitzetten: zo doe je het stap voor stap

Zonnepanelen uitzetten doe je via de omvormer, een aparte schakelaar of de groepenkast. Dat klinkt eenvoudig, maar er zijn een paar dingen waar je op moet letten: zonnepanelen staan altijd onder spanning zolang er licht op valt, ook als je de stroom in huis hebt uitgeschakeld. Werk je aan het dak of aan de installatie? Zet dan echt álle relevante onderdelen uit, in de juiste volgorde.

Wanneer wil je zonnepanelen uitzetten?

De meest voorkomende redenen om zonnepanelen tijdelijk uit te schakelen zijn onderhoud aan het dak, werkzaamheden aan de elektrische installatie, een noodsituatie zoals brand, of een negatieve stroomprijs waarbij terugleveren je geld kost in plaats van oplevert. In al die gevallen wil je dat de omvormer stopt met het omzetten van stroom naar het net of naar je huis.

Let op: de zonnepanelen zélf blijven altijd spanning produceren zodra er licht op valt. Dat stop je niet met een schakelaar. Je schakelt alleen de verbinding tussen de panelen en de rest van de installatie uit.

Zonnepanelen uitzetten: vier manieren

Er zijn vier manieren om je zonnepanelen uit te schakelen. Welke je gebruikt, hangt af van je installatie en het doel.

• 1. De groep uitschakelen in de groepenkast. Zoek de groep van je zonnepanelen in de meterkast en zet de bijbehorende aardlekschakelaar of automaat op “uit”. Dit verbreekt de verbinding tussen de omvormer en je huisinstallatie. De omvormer zelf staat hierna nog wel aan.
• 2. Een aparte schakelaar uitzetten. Veel installateurs monteren een aparte schakelaar dicht bij de omvormer, soms ook bij de meterkast. Dit is de makkelijkste manier voor dagelijks gebruik, bijvoorbeeld bij een negatieve stroomprijs.
• 3. De omvormer handmatig uitzetten. Op de meeste omvormers zit een aan-uitknop of een schakelaar aan de zijkant of onderkant. Zet je de omvormer uit, dan stopt hij met het omzetten van gelijkstroom (DC) naar wisselstroom (AC). De panelen op het dak staan dan echter nog steeds onder DC-spanning.
• 4. De DC-schakelaar uitzetten. Dit is de schakelaar die de verbinding tussen de zonnepanelen en de omvormer verbreekt. Je vindt hem meestal op of naast de omvormer. Dit is de meest volledige manier om de installatie aan de paneelzijde te onderbreken. Bij dak- of panelenwerkzaamheden is dit de aangewezen stap.

Wil je volledig veilig werken, bijvoorbeeld voor iemand die op het dak klimt? Zet dan zowel de DC-schakelaar als de omvormer uit én schakel de groep in de meterkast. Zo is de installatie aan alle kanten onderbroken.

De juiste volgorde bij volledig uitschakelen

Werk je aan de installatie of aan het dak, gebruik dan deze volgorde:

• Stap 1: Zet de groep van de zonnepanelen uit in de groepenkast.
• Stap 2: Zet de omvormer uit via de aan-uitknop of de wisselstroom-schakelaar (AC-zijde).
• Stap 3: Zet de DC-schakelaar uit om ook de verbinding met de panelen zelf te verbreken.
• Stap 4: Wacht een paar minuten. Omvormers slaan tijdelijk energie op in condensatoren; die lopen vanzelf leeg.

Wil je daarna de installatie weer opstarten? Doe dat dan in omgekeerde volgorde: eerst de DC-schakelaar aan, dan de omvormer, dan de groep in de meterkast.

Zonnepanelen uitzetten bij negatieve stroomprijzen

Een groeiende reden om zonnepanelen tijdelijk te stoppen, is een negatieve stroomprijs op de energiemarkt. Dat gebeurt steeds vaker op zonnige zomerdagen. Als je een dynamisch energiecontract hebt, betaal je dan feitelijk voor de stroom die je teruglevert. Heb je geen dynamisch contract maar een vaste terugleververgoeding, dan merk je hier weinig van.

Bij een negatieve stroomprijs is de makkelijkste oplossing de aparte schakelaar of de omvormerknop. Sommige omvormers kun je ook via een app tijdelijk uitschakelen. Kijk in de handleiding of app van jouw merk (zoals SolarEdge, Huawei of Growatt) of die optie beschikbaar is. Zo hoef je niet naar de meterkast.

Mag je zonnepanelen zomaar uitzetten?

Ja, als eigenaar mag je je eigen installatie uitschakelen. Er zijn geen wettelijke verplichtingen om altijd te leveren. Heb je salderen of een teruglevercontract? Dan levert tijdelijk uitzetten je gewoon minder opbrengst op, maar het is niet verboden. Controleer wel je eigen contract als je twijfelt over voorwaarden.

Twijfel je over de veiligheid van de stappen, laat dan een erkend installateur meekijken. Werken aan een actieve zonnepaneleninstallatie brengt risico’s mee zolang er daglicht is, ook als je denkt dat alles uit staat.