Woningnood in Nederland: wat de cijfers ons vertellen over de huizenmarkt van nu

De woningmarkt in Nederland staat onder enorme druk. Meer mensen willen verhuizen dan ooit, maar er komen steeds minder woningen vrij. Het WoON-onderzoek uit 2024 laat dat duidelijk zien. De krapte treft niet één groep, maar iedereen: starters, gezinnen, ouderen en huurders. De situatie op de huizenmarkt is daarmee een van de grootste uitdagingen van dit moment in Nederland.

Meer vraag, minder aanbod: de kern van het probleem

Elk jaar groeit het aantal huishoudens in Nederland, maar het aantal beschikbare woningen groeit lang niet zo hard mee. Dat scheelt op dit moment honderdduizenden woningen. Een grote oorzaak is dat mensen minder snel doorstromen. Iemand die in een grote gezinswoning woont maar de kinderen zijn al het huis uit, verhuist niet zomaar naar iets kleins. Zolang die persoon blijft zitten, komt die woning niet vrij voor een gezin dat er echt behoefte aan heeft. Dit gebrek aan doorstroming zorgt voor een soort verstopping op de markt voor koopwoningen en huurwoningen tegelijk. Het gevolg: er zijn te weinig woningen voor te veel mensen, en de druk neemt jaar na jaar toe.

Starters en jonge huishoudens hebben het zwaarst

Wie voor het eerst een woning wil kopen, staat voor een bijna onmogelijke opgave. De huizenprijzen zijn de afgelopen jaren flink gestegen en een eerste koopwoning is voor veel mensen financieel buiten bereik. Tegelijk zijn de huren in de vrije sector zo hoog dat sparen voor een eigen huis nauwelijks lukt. Jonge huishoudens zitten daardoor vast: te veel verdienen voor sociale huur, te weinig voor een koopwoning. Het WoON-onderzoek bevestigt dit beeld. Starters en jonge mensen zijn de groep die het meest last heeft van de krapte op de vastgoedmarkt. Zij willen verhuizen of zelfstandig wonen, maar kunnen die stap simpelweg niet zetten.

Vergrijzing en meer alleenstaanden vergoten de vraag nog verder

Er speelt nog een andere ontwikkeling mee die de druk op de woningmarkt vergroot. Het aantal eenpersoonshuishoudens stijgt sterk. Inmiddels woont bijna vier op de tien huishoudens alleen, en dat aandeel blijft groeien. Dit komt deels door vergrijzing: mensen worden ouder, partners overlijden en ouderen blijven vaker alleen achter. Ook individualisering speelt een rol, want steeds meer mensen kiezen er simpelweg voor om alleen te wonen. Eén persoon per woning betekent dat je veel meer woningen nodig hebt dan wanneer mensen vaker samenwonen. Dezelfde hoeveelheid mensen vraagt dus om meer woningen. Dit maakt de opgave voor bouwers en beleidsmakers nog groter dan ze al was.

Wat er nodig is om de woningnood aan te pakken

De overheid heeft de ambitie uitgesproken om de komende jaren honderdduizenden woningen te bouwen. Daarvoor zijn meer bouwlocaties, meer vergunningen en meer vakmensen in de bouw nodig. Toch is bouwen alleen niet genoeg. Experts wijzen erop dat ook de doorstroming op gang moet komen. Ouderen die in grote huizen wonen maar graag kleiner zouden willen leven, kunnen dat vaak niet omdat er te weinig passende, betaalbare alternatieven zijn. Als die er wel zouden zijn, komen grotere woningen vrij voor gezinnen. Daarnaast zijn aanpassingen in huurbeleid en betaalbare koopwoningen voor starters belangrijke onderdelen van een oplossing. De markt voor wonen heeft dus geen simpele oplossing, maar vraagt om meerdere aanpakken tegelijk die elkaar versterken.

Veelgestelde vragen

Waarom zijn er zo weinig woningen beschikbaar in Nederland?
Er zijn weinig woningen beschikbaar omdat de vraag al jaren sneller groeit dan het aanbod. Er worden te weinig nieuwe woningen gebouwd en de doorstroming stagneert. Mensen verhuizen minder snel, waardoor bestaande woningen niet vrijkomen voor anderen.

Hoe groot is het woningtekort in Nederland?
Het woningtekort in Nederland loopt op naar honderdduizenden woningen. De exacte cijfers verschillen per regio, maar in grote steden zoals Amsterdam, Rotterdam en Utrecht is de krapte het grootst. De overheid streeft ernaar om tot 2030 een groot deel van dit tekort in te lopen.

Waarom kunnen starters zo moeilijk een woning kopen?
Starters kunnen moeilijk een woning kopen omdat de huizenprijzen sterk zijn gestegen en het eigen vermogen dat nodig is voor een eerste aankoop voor velen te hoog is. Tegelijk zijn de huren in de vrije sector zo hoog dat sparen nauwelijks lukt. Hierdoor zitten veel starters vast tussen koop en huur.

Heeft het aantal alleenstaanden invloed op de woningmarkt?
Ja, het groeiende aantal alleenstaanden heeft een grote invloed op de vraag naar woonruimte. Eén persoon heeft één woning nodig. Als meer mensen alleen wonen, zijn er bij dezelfde bevolkingsomvang meer woningen nodig. Dit vergroot het tekort en maakt de krapte erger.