Warmtepomp zonder buitenunit: hoe werkt het en wanneer is het slim?

Een warmtepomp zonder buitenunit verwarmt je huis zonder dat je buiten iets hoeft te plaatsen of een boring in de grond nodig hebt. In plaats van buitenlucht of bodemwarmte te gebruiken, haalt zo’n pomp energie uit de ventilatielucht binnenin je woning. Dat maakt het een praktische oplossing voor situaties waar een traditionele lucht-water of bodemwarmtepomp niet haalbaar is.

Hoe werkt een warmtepomp zonder buitenunit?

De meeste warmtepompen hebben een buitenunit nodig om buitenlucht aan te zuigen, of ze boren tot tientallen meters diep voor bodemenrgie. Bij een warmtepomp zonder buitenunit gaat dat anders: het apparaat onttrekt warmte aan de afvoerlucht van je ventilatiesysteem. Die lucht (uit badkamer, keuken of wc) heeft altijd een temperatuur van ruwweg 18 tot 22 graden, zelfs in de winter. Dat is genoeg om er via een warmtepompproces bruikbare verwarmingsenergie uit te halen.

Een concreet voorbeeld is de Compress 3800i EW van Nefit-Bosch. Dat is een zogenoemde ventilatiewarmtepomp, ook wel een gebalanceerde ventilatiewarmtepomp of een compacte binnenunit warmtepomp genoemd. Het apparaat combineert warmteterugwinning uit ventilatielucht met een warmtepomp in één systeem, zonder dat er iets buiten de gevel hoeft te komen.

Wanneer is een warmtepomp zonder buitenunit de juiste keuze?

Dit type warmtepomp past het beste bij een aantal specifieke situaties. Denk aan een appartement zonder buitenruimte, een rijtjeshuis met een strenge Vereniging van Eigenaren die geen buitenunit toestaat, of een beschermd stadsgezicht waar je de gevel niet mag aanpassen. Ook bij woningen met een klein perceel, waar simpelweg geen plek is voor een buitenunit, is dit een logische oplossing.

Omdat het systeem werkt via je ventilatielucht, is een goed functionerend gebalanceerd ventilatiesysteem (type D) een harde voorwaarde. Heb je dat niet, dan is dit type warmtepomp in de praktijk niet toepasbaar zonder extra aanpassingen aan je ventilatie.

Wat zijn de voor- en nadelen?

Het grootste voordeel is duidelijk: je hebt geen buitenunit nodig, geen boring en geen vergunning voor een gevelinstallatie. Het apparaat staat volledig binnen, wat ook geluidsoverlast naar de buren en straat elimineert. Installatie is daardoor vaak minder ingrijpend dan bij andere warmtepompen.

Er zitten ook nadelen aan. De capaciteit van een ventilatiewarmtepomp is lager dan die van een lucht-water warmtepomp met buitenunit. Dat maakt het systeem minder geschikt voor grote, slecht geïsoleerde woningen met een hoge warmtevraag. De warmtepomp werkt het efficiëntst in goed geïsoleerde woningen (energielabel B of hoger) met lage temperatuurverwarming, zoals vloerverwarming. In oudere, tochtige woningen met hoge verwarmingsbehoefte schiet dit systeem tekort.

Een ander aandachtspunt is de afhankelijkheid van je ventilatielucht. De warmtepomp onttrekt warmte aan de afgevoerde lucht, waardoor die lucht kouder de woning verlaat. In goed ontworpen systemen is dat geen probleem, maar het vraagt om een zorgvuldige installatie en afstemming.

Wat kost een warmtepomp zonder buitenunit?

Specifieke actuele prijzen voor ventilatiewarmtepompen variëren sterk per merk, type en woninggrootte. Als richtlijn: naar schatting lagen de totale installatiekosten (apparaat plus installatie) in 2024 tussen de 5.000 en 10.000 euro, afhankelijk van de situatie. Dat is in dezelfde orde als een lucht-water warmtepomp, maar zonder de extra kosten voor een buitenunit of bronboring. Check altijd meerdere offertes, want installatieprijzen lopen flink uiteen.

In Nederland kun je via het ISDE (Investeringssubsidie Duurzame Energie en Energiebesparing) subsidie aanvragen voor warmtepompen. Of een ventilatiewarmtepomp zonder buitenunit kwalificeert, hangt af van de specifieke eisen van de regeling op het moment van aanvraag. Controleer de actuele lijst van goedgekeurde apparaten bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).

Is dit hetzelfde als een all-in-one warmtepomp of een monobloc?

Niet per se. Een monobloc warmtepomp heeft alle componenten in één behuizing, maar heeft wel degelijk een buitenunit nodig voor luchtaanzuiging. Een ventilatiewarmtepomp zonder buitenunit is iets anders: die zuigt geen buitenlucht aan, maar gebruikt de interne ventilatielucht. De termen worden soms door elkaar gebruikt in commerciële teksten, dus let goed op de productspecificaties voor je een keuze maakt.

Een warmtepomp zonder buitenunit is een slimme oplossing voor wie niet kan of mag bouwen buiten de gevel, mits de woning goed geïsoleerd is en beschikt over gebalanceerde ventilatie. Is aan die voorwaarden voldaan, dan is het een stille, compacte en relatief eenvoudig te installeren manier om over te stappen op duurzame verwarming. Is je woning slecht geïsoleerd of ontbreekt het juiste ventilatiesysteem, dan is een andere warmtepomp waarschijnlijk een betere keuze.