Schuin dak isoleren tussen de gordingen: zo pak je het aan

Schuin dak isoleren tussen de gordingen betekent dat je isolatiemateriaal aanbrengt in de ruimte tussen de houten balken (gordingen) van je hellend dak, van binnenuit. Dit is de meest gebruikte methode als je een zolderkamer wilt isoleren zonder het dakvlak aan de buitenkant aan te pakken. Het resultaat: minder warmteverlies, een aangenamere kamer en lagere energiekosten.

Wat zijn gordingen en waarom isoleer je daartussen?

Gordingen zijn de houten balken die parallel aan de nok lopen en het dakvlak dragen. Ze lopen van de muurplaat onderaan tot aan de nok bovenaan. De ruimte tussen die balken is precies de plek waar je isolatiemateriaal kwijt kunt, zonder dat de constructie van je dak verandert. Je benut de bestaande ruimte die anders tocht doorlaat en warmte verliest.

Bij een ongeïsoleerd schuin dak stroomt warme lucht vanuit de kamer rechtstreeks door het dakvlak naar buiten. In de winter verlies je zo een aanzienlijk deel van je stookenergie via het dak. Door de ruimte tussen de gordingen op te vullen met isolatiemateriaal, verklein je dat warmteverlies sterk.

Welk isolatiemateriaal gebruik je tussen de gordingen?

De meest gebruikte materialen voor isoleren tussen gordingen zijn glaswol, steenwol en PIR-platen (polyisocyanuraat). Elk heeft voor- en nadelen:

• Glaswol en steenwol: flexibele rollen of platen die je op maat snijdt. Goedkoper dan PIR en makkelijk te verwerken. Nadeel: bij een smalle gordingdiepte (bijvoorbeeld 14 cm) is de isolatiewaarde beperkter.
• PIR-platen: stijve platen met een hogere isolatiewaarde per centimeter dikte. Handig als de gordingen niet diep genoeg zijn voor voldoende isolatielaag met zachte materialen. Duurder in aanschaf, maar je hebt minder dikte nodig voor dezelfde prestatie.
• Houtwolplaten en andere materialen: minder gangbaar bij schuine daken, maar wel mogelijk als je kiest voor een meer duurzame of dampopen oplossing.

Kies een materiaal met een zo hoog mogelijke Rd-waarde (warmteweerstand). Voor dakisolatie geldt als richtlijn minimaal Rd 4,5 m²K/W, al is een hogere waarde altijd beter voor je energieprestatie en comfort.

Schuin dak isoleren tussen de gordingen: stap voor stap

Hieronder een praktisch stappenplan voor het isoleren van binnenuit, met het isolatiemateriaal in de gordingvelden:

1. Meet de gordingvelden op. Meet de breedte tussen de gordingen nauwkeurig op, op meerdere punten. De breedte varieert soms licht door krimpen van het hout. Snijd het isolatiemateriaal iets breder dan de opening, zodat het strak blijft zitten zonder kierende naden.
2. Schuif de platen of rollen omhoog. De handigste werkwijze is om het isolatiemateriaal verticaal omhoog te schuiven, achter de gordingen langs. Zo voorkom je dat het terugvalt voor je de binnenafwerking aanbrengt.
3. Zorg voor een ventilatiespouw. Laat altijd een spouw van minimaal 2 tot 3 cm open tussen het isolatiemateriaal en de onderkant van de dakpannen of het dakbeschot. Zonder ventilatiespouw hoopt vocht zich op, wat rot en schimmel veroorzaakt. Dit is een van de meest gemaakte fouten bij zelf isoleren.
4. Breng een damprem of dampremmende folie aan. Aan de warme kant (de kant van de kamer) bevestig je een dampremfolie. Dit voorkomt dat vochtige binnenlucht in het isolatiepakket trekt en daar condenseert.
5. Verwerk aansluitingen zorgvuldig. Tape alle naden en aansluitingen van de folie af met daarvoor geschikte tape. Kleine kieren zorgen voor koudebruggen en condensatieproblemen.
6. Breng de binnenafwerking aan. Bevestig daarna de binnenafwerking, vaak gipsplaat of een houten rabatdeel, aan de gordingen. Dit houdt alles op zijn plek en geeft een nette afwerking.

Wat als de gordingen niet diep genoeg zijn?

Een veelvoorkomend probleem bij oudere woningen is dat de gordingen te ondiep zijn om voldoende isolatie én een ventilatiespouw kwijt te kunnen. Als de gordingen bijvoorbeeld maar 12 cm diep zijn en je minimaal 2 cm spouw aanhoudt, blijft er maar 10 cm voor isolatie over. Dat is voor glaswol of steenwol aan de lage kant.

In dat geval zijn er twee gangbare oplossingen. Je kunt kiezen voor PIR-platen, die bij 10 cm dikte al een Rd van circa 4,5 tot 5,0 halen. Of je combineert een dunne laag tussen de gordingen met een extra laag isolatie onder de gordingen (kruislings), zodat je de totale isolatiedikte vergroot zonder de ventilatiespouw op te offeren. Die tweede laag breng je dan aan op de binnenzijde van de gordingen, bevestigd met extra lat- of regelwerk.

Veelgemaakte fouten bij isoleren tussen gordingen

De ventilatiespouw weglaten om meer isolatie te kunnen plaatsen is de meest riskante fout. Op korte termijn lijkt het voordelig, maar zonder ventilatie raakt het dakvlak aangetast door vocht. Herstel kost veel meer dan de besparing oplevert.

Daarnaast onderschatten veel mensen het belang van kierdicht werken aan de warme kant. Een goed aangebrachte damprem met vakkundig afgetapete naden bepaalt voor een groot deel of de isolatie op de lange termijn goed functioneert. Slordig afgewerkte randen zijn de meest voorkomende oorzaak van vochtschade achteraf.

Tot slot: vergeet de aansluitingen op de gevelmuren en bij de nok niet. Op die plekken zijn koudebruggen snel gemaakt als het isolatiepakket niet goed doorloopt of aansluit op de muurisolatie.

Wil je een schuin dak isoleren tussen de gordingen als doe-het-zelf project, dan is het zeker haalbaar bij een toegankelijke zolder. Bij twijfel over de diepte van de gordingen, de staat van het dakbeschot of de ventilatiemogelijkheden is het verstandig om eerst een bouwkundig adviseur of isolatiespecialist te laten meekijken. Fouten in de dakisolatie zijn achteraf kostbaar om te herstellen.