Warmtepomp met radiatoren: wanneer het werkt en wanneer niet

Een warmtepomp combineren met bestaande radiatoren is mogelijk, maar niet altijd verstandig. Of het werkt, hangt af van de grootte van je radiatoren, de isolatie van je woning en het type warmtepomp dat je gebruikt. In veel oudere woningen zijn aanpassingen nodig voordat de combinatie goed functioneert.

Waarom radiatoren en een warmtepomp niet altijd samengaan

Een warmtepomp werkt het zuinigst bij lage aanvoertemperaturen, meestal tussen de 35 en 45 graden Celsius. Traditionele cv-ketels verwarmen water tot 70 à 80 graden. Oudere radiatoren zijn op die hogere temperaturen gedimensioneerd: ze zijn relatief klein en hebben een groot watervolume nodig om een kamer te verwarmen. Bij de lagere temperaturen die een warmtepomp levert, geven ze minder warmte af dan nodig is.

Dat betekent concreet: je huis warmt trager op of bereikt de gewenste temperatuur niet. Het comfort daalt, terwijl de warmtepomp overwerkt en minder efficiënt draait. Dat is precies de situatie die je wilt vermijden.

Wanneer werken radiatoren wél met een warmtepomp?

De combinatie werkt goed als je radiatoren al zijn ontworpen voor lage temperaturen, of als ze groot genoeg zijn ten opzichte van het vermogen dat de ruimte vraagt. Dat kan in twee situaties het geval zijn:

• Je woning is goed geïsoleerd. Hoe minder warmte er verloren gaat via muren, dak en vloer, hoe kleiner de warmtevraag per ruimte. Een goed geïsoleerde woning heeft genoeg aan de lagere temperaturen van een warmtepomp, zelfs met kleinere radiatoren.
• Je radiatoren zijn al aan de grote kant. Sommige woningen hebben radiatoren die bij een lage aanvoertemperatuur van 45 graden toch voldoende vermogen leveren. Een installateur kan dit berekenen aan de hand van de warmtevraag per ruimte.

Een vuistregel: als je huidige cv-ketel op lage temperatuur (rond 50 graden) al comfortabel verwarmt, is de kans groot dat je radiatoren ook met een warmtepomp kunnen werken.

Hoe bereken je of je radiatoren groot genoeg zijn?

Dit doe je met een zogenoemde radiatorberekening of vermogensberekening. Een installateur bepaalt per ruimte de warmtevraag in watt, gebaseerd op de oppervlakte, het isolatieniveau en het aantal buitenmuren. Vervolgens kijkt hij of de aanwezige radiator bij 45 graden aanvoertemperatuur dat vermogen kan leveren.

Als voorbeeld: een woonkamer van 30 vierkante meter in een matig geïsoleerde woning vraagt al snel 1.800 tot 2.500 watt. Een standaard radiator van 60 bij 100 centimeter levert bij 70 graden aanvoer misschien 1.800 watt, maar bij 45 graden aanvoer nog maar zo’n 900 watt. Dan schiet die radiator tekort.

Die berekening is niet iets om zelf op te gokken. Laat dit uitvoeren door een gecertificeerd installateur, bij voorkeur iemand die ervaring heeft met warmtepompen.

Wat zijn je opties als je radiatoren te klein zijn?

Je hoeft niet meteen alles te vervangen. Er zijn meerdere praktische oplossingen:

• Radiatoren vergroten of vervangen. Grotere radiatoren geven bij lage temperatuur meer warmte af. Dit is vaak de meest voor de hand liggende aanpassing.
• Extra radiatoren bijplaatsen. Door het aanwezige radiatoroppervlak te vergroten, haal je meer vermogen uit dezelfde aanvoertemperatuur.
• Een hybride warmtepomp installeren. Een hybride systeem combineert een warmtepomp met een cv-ketel. Bij extreme kou springt de ketel bij en kan het water op hogere temperatuur worden gebracht. Zo werken je bestaande radiatoren prima mee, zonder dat je ze hoeft aan te passen.
• Vloerverwarming toevoegen in een of meer ruimtes. Vloerverwarming werkt uitstekend bij lage temperaturen en kan radiatoren in bepaalde ruimtes aanvullen of vervangen.

Isolatie eerst, dan de warmtepomp

Hoe beter je woning is geïsoleerd, hoe kleiner de warmtevraag per ruimte en hoe beter een warmtepomp met radiatoren samenwerkt. Slechte isolatie betekent dat je altijd hogere aanvoertemperaturen nodig hebt, waardoor de warmtepomp minder efficiënt werkt en je energierekening hoger uitvalt dan verwacht. Investeer eerst in dakisolatie, spouwmuurisolatie en dubbel (of liever driedubbel) glas als je woning daar nog aan mank gaat.

Een volledige warmtepomp op radiatoren in een slecht geïsoleerde woning is zelden een goede keuze. In die situatie is een hybride warmtepomp een eerlijker en praktischer tussenstap.

De combinatie van een warmtepomp met radiatoren werkt dus zeker, maar vraagt om een goede voorbereiding. Laat altijd een berekening maken voordat je kiest welk systeem je installeert en of je radiatoren moeten worden aangepast. Zo voorkom je dat je investeert in een systeem dat uiteindelijk niet comfortabel of zuinig genoeg draait.