Warmtepomp binnenunit: wat doet die en waar moet je op letten?

De binnenunit van een warmtepomp is het deel dat binnenshuis staat en de warmte van buiten omzet naar verwarmingswater voor je radiatoren of vloerverwarming. Zonder binnenunit werkt een warmtepompsysteem niet: het is het kloppende hart van de installatie aan de binnenkant van je woning.

De binnenunit komt op de plek te staan van je oude cv-ketel, of zo dicht mogelijk in de buurt. Dat is praktisch, want de aansluitingen voor waterleiding en elektra zijn daar al aanwezig. Afhankelijk van het type warmtepomp dat je kiest, ziet de binnenunit er anders uit en vervult hij een iets andere rol.

Wat zit er in een warmtepomp binnenunit?

In de binnenunit zitten de onderdelen die nodig zijn om de opgewekte warmte te verdelen over je huis. Afhankelijk van het type warmtepomp bevat de unit een of meer van de volgende componenten:

• Warmtewisselaar: hier geeft de warmtepomp de opgeslagen warmte af aan het water in je verwarmingssysteem.
• Circulatiepomp: pompt het verwarmde water door de radiatoren of vloerverwarming.
• Expansievat: vangt drukschommelingen op in de waterleiding.
• Boiler of buffervat: slaat warm water op voor sanitair gebruik (niet altijd ingebouwd, soms apart geplaatst).
• Aanvullend elektrisch verwarmingselement: springt bij als het erg koud is en de warmtepomp het alleen niet redt.
• Regelunit of display: waarmee je de temperatuur instelt en het systeem aanstuurt.

Bij een lucht-water warmtepomp zit het compressordeel vaak in de buitenunit. De binnenunit is dan compacter en bestaat voornamelijk uit de warmtewisselaar en de wateraansluiting. Bij een hybride warmtepomp werkt de binnenunit samen met je bestaande cv-ketel, die bijspringt bij piekbelasting of als het buiten heel koud is.

Formaat en plaatsing van de binnenunit

Een binnenunit van een warmtepomp is groter dan een gemiddelde cv-ketel. De meeste modellen zijn tussen de 60 en 120 centimeter hoog, 40 tot 60 centimeter breed en 30 tot 50 centimeter diep. Dat is een fors apparaat, dus de beschikbare ruimte telt mee bij de keuze van het model.

De binnenunit staat bij voorkeur in een technische ruimte, meterkast, bijkeuken of garage. Bedenk dat het apparaat ook verbonden moet worden met de buitenunit, via leidingen die door de muur lopen. Hoe korter die verbinding, hoe minder warmteverlies en hoe eenvoudiger de installatie.

Plaatsen in een bewoonde ruimte is mogelijk, maar houd rekening met enig geluid. De meeste binnenunits produceren minder geluid dan een buitenunit, maar een zoemend of gorgelend geluid hoor je soms wel, zeker als de circulatiepomp aan is.

Binnenunit bij verschillende typen warmtepompen

Niet elke warmtepomp heeft een aparte binnenunit en buitenunit. Hier is het verschil op een rij:

Bij een monobloc-systeem heb je dus technisch gezien geen klassieke binnenunit, maar de aansluiting op je verwarmingssysteem vindt nog steeds binnenshuis plaats. Bij een bodemwarmtepomp staat juist alles binnen, wat de installatie beschermt tegen vorst maar meer binnenruimte vraagt.

Waar let je op bij de binnenunit?

Bij de keuze en installatie van een binnenunit zijn dit de punten die er echt toe doen:

• Afmetingen versus beschikbare ruimte: meet de ruimte goed op voordat je een model kiest. Niet elk huis heeft een ideale opstelplaats.
• Aansluiting op het verwarmingssysteem: werkt je huis met radiatoren op hoge temperatuur, dan moet de binnenunit hoge aanvoertemperaturen aankunnen, of je past de radiatoren aan.
• Warm tapwater: sommige binnenunits hebben een ingebouwde boiler, andere werken met een los warmwatertank. Dat laatste vraagt extra ruimte.
• Elektra: een binnenunit vraagt doorgaans een aparte elektrische aansluiting (vaak 1 fase of 3 fase, afhankelijk van het vermogen). Laat dit altijd door een erkend installateur beoordelen.
• Geluidsniveau: vraag naar het geluidsniveau in decibel. Waarden onder de 40 dB zijn prettig in een leefruimte; boven de 45 dB merk je het als storend.
• Onderhoudsruimte: houd rondom de unit minimaal 50 centimeter vrije ruimte aan voor onderhoud en reparaties.

Onderhoud van de binnenunit

Een warmtepomp binnenunit vraagt minder onderhoud dan een cv-ketel, maar verwaarlozen is geen goed idee. Laat de installatie jaarlijks controleren door een erkend monteur. Daarbij worden de waterdruk, het koelmiddelcircuit, filters en de werking van de circulatiepomp gecheckt.

Filters in de waterleiding of in de warmtewisselaar kunnen vervuilen, wat de prestaties verlaagt. Sommige binnenunits hebben een ingebouwd filter dat je zelf kunt schoonspoelen, maar vraag dit na bij de installateur. Een goed onderhouden systeem gaat gemakkelijk 15 tot 20 jaar mee.

De binnenunit is het deel van de warmtepomp dat je het meest van nabij meemaakt. Kies het model dat past bij jouw ruimte en verwarmingssysteem, en laat de installatie altijd uitvoeren door een gecertificeerde installateur. Zo haal je het meeste uit je warmtepomp en vermijd je verrassingen achteraf.